विमान अपघातात महाराष्ट्राचे उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांचं दुःखद निधन..!
महाराष्ट्राच्या राजकारणात काही नावं अशी असतात की ती फक्त बातम्यांपुरती मर्यादित राहत नाहीत, तर कायम चर्चेत असतात. निर्णयांमुळे, वादांमुळे, भाषेमुळे आणि सत्तेतील हालचालींमुळे. Ajit Pawar हे असंच एक नाव होतं. कुणासाठी ते विकासाचा चेहरा होते, कुणासाठी वादग्रस्त नेता तर कुणासाठी सत्तेसाठी काहीही करणारा राजकारणी. पण एक गोष्ट नक्की Ajit Pawar यांना दुर्लक्षित करणं महाराष्ट्राच्या राजकारणात शक्य झालं नाही.
गावाकडून विधानभवनापर्यंतचा प्रवास..!
२२ जुलै १९५९ रोजी अहमदनगर जिल्ह्यातील देवळाली प्रवरा या गावात Ajit Pawar यांचा जन्म झाला होता. वडील अनंतराव पवार शेतकरी, आई घर सांभाळणारी. साधं ग्रामीण वातावरण, शेती, पाणीटंचाई, दुष्काळ हे सगळं त्यांनी अगदी लहानपणापासून पाहिलं. शिक्षणाच्या बाबतीत Ajit Pawar फारसे चमकदार नव्हते, पण त्यांची खरी ताकद होती ती व्यवहारज्ञान, लोकांशी थेट संपर्क आणि निर्णय घेण्याची क्षमता. गावातल्या बैठका, सहकारी संस्था, स्थानिक प्रश्न यामध्ये ते लवकरच सक्रिय झाले.
Ajit Pawar यांचे काका म्हणजे शरद पवार. महाराष्ट्राच्या आणि देशाच्या राजकारणातील मोठं प्रस्थ. त्यामुळे “राजकारण घरातूनच मिळालं” हे नाकारता येणार नाही. पण Ajit Pawar फक्त पुतण्याची ओळख घेऊन पुढे गेले, असं म्हणणंही चुकीचं ठरेल. शरद पवारांची सावली मोठी होती, पण त्या सावलीतून बाहेर येऊन स्वतःची ओळख निर्माण करणं सोपं नव्हतं. सुरुवातीला अजित पवार यांनी कुठलीही मोठी पदं न घेता सहकार क्षेत्रात काम सुरू केलं. साखर कारखाने, दूध संघ, पतसंस्था. इथूनच त्यांना सत्ता कशी चालते, लोक कसे जोडले जातात, निर्णय कसे घेतले जातात, याचं प्रशिक्षण मिळालं.
दिलदार, दमदार आणि दिलखुलास दादा…!
बारामती – सत्ता घडवणारा मतदारसंघ..!
१९९१ मध्ये Ajit Pawar पहिल्यांदा बारामती विधानसभा मतदारसंघातून आमदार झाले. हा मतदारसंघ पवार कुटुंबाचा बालेकिल्ला मानला जातो. पण बालेकिल्ला सांभाळणंही सोपं नसतं. लोकांच्या अपेक्षा जास्त असतात. बारामतीत अजित पवार यांनी अक्षरशः विकासकामांचा पाऊस पाडला:
- रस्ते
- पाणीपुरवठा
- सिंचन योजना
- शिक्षण संस्था
- औद्योगिक वसाहती
अशी अनेक कामं त्यांनी केली. “हा नेता दिसतो, भेटतो, काम करतो” अशी प्रतिमा त्यांनी तयार केली. त्यामुळे निवडणूक ही त्यांच्यासाठी औपचारिकता ठरू लागली.आमदारकीनंतर Ajit Pawar मंत्रिमंडळात आले आणि मग मागे वळून पाहिलं नाही. त्यांनी अनेक महत्त्वाची खाते सांभाळली, पण जलसंपदा मंत्री म्हणून त्यांचा काळ सर्वाधिक गाजलेला.
धरणं, कालवे, सिंचन प्रकल्प या सगळ्यावर त्यांचा थेट हस्तक्षेप होता. निर्णय झपाट्याने घेतले जात, फायली अडत नसत. अधिकारीही सावध असायचे. “Ajit Pawar नाराज झाले तर अडचण येते” अशी चर्चा मंत्रालयात रंगायची.
सिंचन घोटाळा आणि वादळ..!
जितकी सत्ता, तितके वाद. जलसंपदा खात्याशी संबंधित सिंचन घोटाळ्याचे आरोप Ajit Pawar यांच्यावर झाले आणि राजकारणात प्रचंड वादळ उठलं. आरोप, चौकशा, राजीनामा. हा काळ त्यांच्या कारकिर्दीतील सर्वात कठीण टप्पा होता. विरोधकांनी त्यांना घेरलं, माध्यमांनी प्रश्न विचारले, पण Ajit Pawar मागे हटले नाहीत. काही काळानंतर चौकशांमधून त्यांना दिलासा मिळाला आणि ते पुन्हा ताकदीने राजकारणात परतले.
Ajit Pawar यांनी अनेक वेळा महाराष्ट्राचे उपमुख्यमंत्री म्हणून काम केलं. उपमुख्यमंत्री असताना त्यांची एक वेगळीच ओळख तयार झाली. कडक, थेट आणि निर्णयक्षम नेता.
बैठकीत उशीर, कामात दिरंगाई, फाईल अडवणं हे त्यांना अजिबात चालत नसे. यामुळे काही अधिकारी नाराज, तर काही खूश. पण प्रशासनात एक गोष्ट स्पष्ट होती. Ajit Pawar असतील तर काम व्हायलाच हवं.
Ajit Pawar यांची भाषाशैली, ताकद की अडचण?
अजित पवार यांची भाषा हा कायम चर्चेचा विषय. कधी मिश्कील, कधी थेट, कधी रागीट. काही वक्तव्यांनी त्यांना मोठ्या अडचणीत टाकलं शेतकऱ्यांबद्दलची विधानं, महिलांबद्दलचे संदर्भ, विरोधकांवर केलेले टोमणे या सगळ्यावरून त्यांच्यावर टीका झाली, पण त्यांनी अनेकदा माफी मागून किंवा खुलासा करून परिस्थिती सावरली.
राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षात अजित पवार हे शरद पवारांनंतरचे सर्वात ताकदवान नेते मानले जायचे. आमदारांचा मोठा गट, सहकार क्षेत्रावर पकड, पश्चिम महाराष्ट्रात प्रभाव हे सगळं त्यांच्या बाजूने होतं.
बराच काळ “पुढचा वारसदार” म्हणून त्यांच्याकडे पाहिलं गेलं. पण राजकारण सरळ रेषेत चालत नाही, हे पुढे स्पष्ट झालं.
२०१९ चा प्रसंग महाराष्ट्राच्या राजकारणात इतिहासात नोंदवला जाईल. पहाटे पहाटे अजित पवार यांनी भाजपसोबत जाऊन उपमुख्यमंत्री पदाची शपथ घेतली. सगळीकडे एकच खळबळ उडाली.
“हे काय झालं?” “शरद पवारांना कल्पना होती का?” “हा कायमचा निर्णय आहे का?” अखेर काही दिवसांतच Ajit Pawar परत राष्ट्रवादीत आले. पण या घटनेनं त्यांच्या राजकारणावर खोल परिणाम केला. पण राजकारण इथे संपत नाही.
२०२३ मध्ये Ajit Pawar यांनी पुन्हा एकदा धक्का दिला. राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये उघड बंड करून त्यांनी वेगळा गट स्थापन केला आणि सत्ताधारी आघाडीत सामील झाले. पुन्हा एकदा उपमुख्यमंत्री पद.
या वेळी मात्र संघर्ष थेट काका विरुद्ध पुतणा असा झाला. महाराष्ट्राच्या राजकारणातला हा भावनिक आणि राजकीय संघर्ष मोठ्या प्रमाणावर चर्चिला गेला.
समर्थक म्हणतात हा नेता काम करणारा आहे, निर्णय घ्यायला घाबरत नाही, विकासावर लक्ष देतो, प्रशासन हाताळू शकतो. तर विरोधक मात्र सत्ता हाच त्यांचा केंद्रबिंदू, भूमिका बदलण्यात ते मागे-पुढे पाहत नाहीत, भाषा आणि वर्तन आक्रमक असे आरोपही करतात.
Ajit Pawar म्हणजे सत्ता आणि संघर्ष, विकास आणि वाद, निष्ठा आणि बंड, शांतता आणि आक्रमकता, त्यांचा प्रवास सरळ नव्हता, पण तो नक्कीच प्रभावी होता. राजकारणातले काही नेते इतिहास घडवतात, काही वाद निर्माण करतात, तर काही दोन्ही करतात. Ajit Pawar हे दोन्ही करणारे नेते होते. महाराष्ट्राचे लाडके उपमुख्यमंत्री, अर्थमंत्री अजित दादा पवार यांच्या निधनाने अख्खा महाराष्ट्र हादरून गेलाय. एक संवेदनशील मन आज आपल्यातून हरपले, पण त्यांच्या आठवणी सदैव जिवंत राहतील. लाडक्या अजित दादांना संवाद सेतूकडून भावपूर्ण श्रद्धांजली.
या पंधरा जणांनी महाराष्ट्राच्या शिरपेचात मानाचा तुरा रोवला..!
